Oleh Hasani Hassan (Yang menyertai Program Persahabatan Belia Jepun-Asean 2005 di Jepun)

- BAHAGIAN LIMA -
Masyarakat Jepun agak unik kerana mereka sangat tekun bekerja sehingga berjaya mencapai tahap negara maju berbeza dengan negara Barat yang berkembang dari tamadun di Eropah.

Mereka juga terkenal dengan sikap menghormati masa, bekerja secara kumpulan dan menyerap teknologi Barat ke dalam semangat dan budaya industri sendiri.

Hari ketiga

Pada hari ketiga kami di Jepun, dua pensyarah universiti telah masing-masing menyampaikan kuliah yang sangat berguna.

Kuliah pertama bertajuk `Jepun dan Orang Jepun' disampaikan oleh Pensyarah Universiti Tezukayama, Prof. Haruo Ota.

Manakala kuliah kedua bertajuk `Sejarah Jepun Pasca Perang' yang disampaikan oleh Pensyarah Jabatan Politik, Ekonomi dan Undang-undang, Universiti Antarabangsa Osaka, Prof. Hiroshi Tanigawa.

Melalui kedua-dua kuliah tersebut, kami banyak mengetahui tentang keadaan masa lalu dan situasi semasa di negara itu. Antara aspek yang diberi perhatian ialah kedudukan geografi, iklim, sejarah pembentukan negara, masyarakat Jepun, budaya dan sosial masyarakat Jepun serta keadaan ekonomi.

Jepun terdiri daripada empat buah pulau utama iaitu Hokkaido, Honshu, Shikoku dan Kyushu, serta 7,000 lagi pulau-pulau kecil. Negaranya bergunung-ganang dan sering dilanda bencana alam seperti gempa bumi, taufan, tsunami dan letusan gunung berapi.

Jepun adalah negara empat musim, dan setiap musim adalah penting dalam budaya masyarakat kerana banyak aktiviti bermusim menjadi amalan mereka.

Salah satu musim yang penting ialah musim bunga iaitu apabila bunga sakura yang menjadi kebanggaan Jepun mula berkembang. Musim bunga sakura juga menandakan bermulanya sesi persekolahan dan melambangkan upacara masuk sekolah.

Keindahan alam semulajadi serta udara yang nyaman pada ketika itu mewujudkan semangat yang segar dalam diri para pelajar untuk mula belajar, sebab itulah sesi persekolahan Jepun adalah bermula pada 1 April pada setiap tahun dan bukan Januari seperti di negara kita.

Bahasa rasmi penduduk Jepun ialah bahasa Jepun namun ia boleh ditulis dalam tiga jenis huruf iaitu Kanji, Hiragana dan Katakana. Tulisan Kanji adalah berasal dari empayar China kuno manakala ejaan suku kata asal bahasa Jepun iaitu Hiragana dan Katakana dicipta berdasarkan huruf Kanji itu.

Bahasa Inggeris kurang digunakan malah mereka hanya mula belajar apabila berada di sekolah menengah atas sahaja.

Bagaimanapun kebelakangan ini, kesedaran mula timbul dalam diri rakyat Jepun untuk mula menguasai bahasa Inggeris. Ramai juga ibu bapa yang prihatin dan menghantar anak-anak mereka ke kelas tuisyen untuk belajar bahasa Inggeris.

Jepun kini mempunyai penduduk seramai 127.47 juta orang (statistik November 2002) dan dijangka meningkat kepada jumlah maksimum 127.7 juta menjelang tahun 2006, sebelum menurun kepada 64 juta orang sahaja pada tahun 2100.

Pada masa yang sama, kadar penduduk yang berumur lebih 65 tahun pula semakin meningkat.

Bagi kita sebagai rakyat sebuah negara membangun, statistik itu kelihatan pelik dan agak menakutkan, kerana kadar kematian melebihi kadar kelahiran.

Namun begitulah hakikatnya, dengan kadar kelahiran yang amat rendah iaitu purata 1.29 akibat kerisauan para ibu bapa yang tidak mampu menampung kos membesarkan anak selain trend wanita Jepun yang gemar berkahwin lambat.

Sejarah moden Jepun boleh dibahagikan kepada beberapa peringkat utama iaitu Rejim Istana dari tahun 593, Rejim Shogun dari tahun 1192, pemulihan Meiji dari tahun 1868 hingga Perang Dunia Kedua (1945), dan era selepas tamat perang.

Pada pertengahan abad ke-19 apabila rejim pahlawan shogun runtuh, Jepun menamatkan dasar pemencilan negara dan mula menerima pakai budaya dan teknologi Barat.

Lantaran untuk seiring dengan negara-negara barat, dasar meningkatkan kekayaan dan kuasa ketenteraan telah diikuti.

Jepun telah terlibat dalam beberapa peperangan dan mengakibatkan kemusnahan kepada negara-negara Asia.

Seperti mana yang kita semua maklum, Jepun merupakan satu-satunya negara yang pernah dibom dengan bom atom yang menyebabkan ia menyerah kalah kepada Amerika Syarikat dalam Perang Dunia Kedua.

Lanjutan dari itu, Jepun mengisytiharkan `penolakan peperangan buat selama-lamanya' dalam perlembagaan barunya dan sebaliknya memberi tumpuan kepada pembangunan industri sebagai sebuah negara yang aman.

Kehebatan Jepun bangun daripada kemusnahan akibat perang adalah hasil daripada sikap positif mereka sendiri.

Pada era Meiji, para cerdik pandai telah mengemukakan idea pemodenan Jepun melalui penyerapan teknologi maju dari Barat di samping mengekalkan dan memelihara semangat kebangsaan.

Dari situlah kepandaian dunia Barat telah ditransformasikan dan disesuaikan dengan semangat dan masyarakat Jepun.

Masyarakat Jepun memang terkenal dengan sikap rajin dan menepati masa, malah mereka mudah untuk tidak mempercayai sesiapa yang malas atau tidak menepati masa.

Masyarakat Jepun juga cenderung mengikut kata sepakat kumpulan berbanding dengan pendapat sendiri, dan sikap itu membantu setiap individu bekerja sebagai satu kumpulan.

Mereka turut bekerja tanpa mengenal jemu bagi menyiapkan tanggungjawab yang diberi dan bersedia memberi perkhidmatan yang terbaik.

Sikap seperti inilah yang menjulang negara Jepun dan termasuk dalam 10 negara termaju di dunia.

Kadar celik huruf di negara itu juga hampir 100 peratus dan ia berpunca daripada kesedaran sejak di zaman Edo (1603-1867) lagi.

Pada masa itu anak-anak petani, saudagar dan tukang telah mula belajar di sekolah rendah swasta yang dikenali sebagai terakoya.

Pada masa kini, Jepun mengamalkan sistem persekolahan 6-3-3-4, iaitu enam tahun sekolah rendah, tiga tahun sekolah menengah rendah, tiga tahun sekolah menengah atas dan peringkat kolej atau universiti selama empat tahun.

Pendidikan wajib merangkumi sembilan tahun iaitu dari sekolah rendah hingga sekolah menengah rendah.

Kadar lepasan sekolah menengah rendah yang memasuki sekolah menengah atas ialah 96 peratus, dan kadar lepasan sekolah menengah atas yang memasuki kolej atau universiti ialah sekitar 50 peratus.

Sistem pendidikan adalah di bawah pengaruh kuat kerajaan pusat yang menanggung kos pendidikan wajib serta menyemak dan meluluskan buku-buku teks untuk semua peringkat sekolah. Pelajar menerima pendidikan sekolah rendah dan menengah rendah secara percuma sepenuhnya, termasuk buku teks.

Bagaimanapun, ibu bapa lazimnya akan membelanjakan sebahagian besar pendapatan keluarga untuk pendidikan anak-anak dengan menghantar ke kelas tuisyen atau mendapatkan guru peribadi.

Sebahagian besar ibu bapa terutama yang tinggal di bandar-bandar besar berharap untuk menghantar anak-anak mereka belajar di sekolah-sekolah yang terkemuka walaupun terpaksa menanggung yuran yang tinggi.

Di sekolah, para pelajar tidak terlepas daripada masalah disiplin termasuk gangguan di dalam kelas (tidak mendengar kata guru) dan ponteng. Ada juga yang lebih serius seperti membunuh diri akibat dibuli yang disebut ijime dalam bahasa Jepun.

Berbagai langkah telah dan sedang diambil untuk mengatasi masalah-masalah itu.

Sejak tahun 2002 kandungan buku teks sekolah rendah telah dikurangkan sebanyak 30 peratus dan pembelajaran bersepadu telah diperkenalkan dalam kurikulum sekolah.

Menerusi perubahan itu, pemerolehan ilmu pengetahuan dan kemahiran semata-mata telah diseimbangkan dengan kebolehan menaakul, membuat pertimbangan dan menyuarakan idea-idea individu supaya kanak-kanak dapat mengembangkan sepenuhnya kemanusiaan dan ketrampilan mereka.

Hari keempat

Kami menamatkan kelas bahasa Jepun yang telah diikuti selama dua jam setiap hari pada hari kedua, ketiga dan juga hari keempat dengan bergambar bersama-sama pengajar dan menghadiahkan beliau sebuah replika Menara Kembar Petronas.

Hadiah yang sama juga kami berikan kepada dua pensyarah universiti pada hari sebelumnya.

Dua kuliah pensyarah universiti itu memang berat dan sarat dengan pelbagai maklumat.

Pada hari keempat, kami belajar lagi tentang budaya dan masyarakat Jepun tetapi dalam suasana yang lebih santai.

Kali ini, kami mengikuti program yang dinamakan `Praktikal Bahasa Jepun bersama Sukarelawan dan Sukarelawati Jepun'.

Melaluinya kami berpeluang melawat ke beberapa tempat di sekitar Osaka, Kobe atau Kyoto bersama-sama belia Jepun sambil cuba mempraktikkan bahasa Jepun yang telah kami pelajari.

Selain untuk membiasakan para peserta bertutur dalam bahasa Jepun dengan para sukarela, kesempatan itu membolehkan kami `makan angin' sambil mengalami sendiri persekitaran masyarakat di tempat yang dikunjungi.

Para peserta telah dipecahkan kepada kumpulan yang kecil terdiri daripada seorang belia dan seorang atau dua orang peserta.

Setiap kumpulan diberi pilihan untuk melawat ke beberapa tempat yang telah ditentukan.

Jepun dan penduduknya - Masyarakat, budaya, politik, ekonomi

Oleh Hasani Hassan (Yang menyertai Program Persahabatan Belia Jepun-Asean 2005 di Jepun)

- BAHAGIAN LIMA -
Masyarakat Jepun agak unik kerana mereka sangat tekun bekerja sehingga berjaya mencapai tahap negara maju berbeza dengan negara Barat yang berkembang dari tamadun di Eropah.

Mereka juga terkenal dengan sikap menghormati masa, bekerja secara kumpulan dan menyerap teknologi Barat ke dalam semangat dan budaya industri sendiri.

Hari ketiga

Pada hari ketiga kami di Jepun, dua pensyarah universiti telah masing-masing menyampaikan kuliah yang sangat berguna.

Kuliah pertama bertajuk `Jepun dan Orang Jepun' disampaikan oleh Pensyarah Universiti Tezukayama, Prof. Haruo Ota.

Manakala kuliah kedua bertajuk `Sejarah Jepun Pasca Perang' yang disampaikan oleh Pensyarah Jabatan Politik, Ekonomi dan Undang-undang, Universiti Antarabangsa Osaka, Prof. Hiroshi Tanigawa.

Melalui kedua-dua kuliah tersebut, kami banyak mengetahui tentang keadaan masa lalu dan situasi semasa di negara itu. Antara aspek yang diberi perhatian ialah kedudukan geografi, iklim, sejarah pembentukan negara, masyarakat Jepun, budaya dan sosial masyarakat Jepun serta keadaan ekonomi.

Jepun terdiri daripada empat buah pulau utama iaitu Hokkaido, Honshu, Shikoku dan Kyushu, serta 7,000 lagi pulau-pulau kecil. Negaranya bergunung-ganang dan sering dilanda bencana alam seperti gempa bumi, taufan, tsunami dan letusan gunung berapi.

Jepun adalah negara empat musim, dan setiap musim adalah penting dalam budaya masyarakat kerana banyak aktiviti bermusim menjadi amalan mereka.

Salah satu musim yang penting ialah musim bunga iaitu apabila bunga sakura yang menjadi kebanggaan Jepun mula berkembang. Musim bunga sakura juga menandakan bermulanya sesi persekolahan dan melambangkan upacara masuk sekolah.

Keindahan alam semulajadi serta udara yang nyaman pada ketika itu mewujudkan semangat yang segar dalam diri para pelajar untuk mula belajar, sebab itulah sesi persekolahan Jepun adalah bermula pada 1 April pada setiap tahun dan bukan Januari seperti di negara kita.

Bahasa rasmi penduduk Jepun ialah bahasa Jepun namun ia boleh ditulis dalam tiga jenis huruf iaitu Kanji, Hiragana dan Katakana. Tulisan Kanji adalah berasal dari empayar China kuno manakala ejaan suku kata asal bahasa Jepun iaitu Hiragana dan Katakana dicipta berdasarkan huruf Kanji itu.

Bahasa Inggeris kurang digunakan malah mereka hanya mula belajar apabila berada di sekolah menengah atas sahaja.

Bagaimanapun kebelakangan ini, kesedaran mula timbul dalam diri rakyat Jepun untuk mula menguasai bahasa Inggeris. Ramai juga ibu bapa yang prihatin dan menghantar anak-anak mereka ke kelas tuisyen untuk belajar bahasa Inggeris.

Jepun kini mempunyai penduduk seramai 127.47 juta orang (statistik November 2002) dan dijangka meningkat kepada jumlah maksimum 127.7 juta menjelang tahun 2006, sebelum menurun kepada 64 juta orang sahaja pada tahun 2100.

Pada masa yang sama, kadar penduduk yang berumur lebih 65 tahun pula semakin meningkat.

Bagi kita sebagai rakyat sebuah negara membangun, statistik itu kelihatan pelik dan agak menakutkan, kerana kadar kematian melebihi kadar kelahiran.

Namun begitulah hakikatnya, dengan kadar kelahiran yang amat rendah iaitu purata 1.29 akibat kerisauan para ibu bapa yang tidak mampu menampung kos membesarkan anak selain trend wanita Jepun yang gemar berkahwin lambat.

Sejarah moden Jepun boleh dibahagikan kepada beberapa peringkat utama iaitu Rejim Istana dari tahun 593, Rejim Shogun dari tahun 1192, pemulihan Meiji dari tahun 1868 hingga Perang Dunia Kedua (1945), dan era selepas tamat perang.

Pada pertengahan abad ke-19 apabila rejim pahlawan shogun runtuh, Jepun menamatkan dasar pemencilan negara dan mula menerima pakai budaya dan teknologi Barat.

Lantaran untuk seiring dengan negara-negara barat, dasar meningkatkan kekayaan dan kuasa ketenteraan telah diikuti.

Jepun telah terlibat dalam beberapa peperangan dan mengakibatkan kemusnahan kepada negara-negara Asia.

Seperti mana yang kita semua maklum, Jepun merupakan satu-satunya negara yang pernah dibom dengan bom atom yang menyebabkan ia menyerah kalah kepada Amerika Syarikat dalam Perang Dunia Kedua.

Lanjutan dari itu, Jepun mengisytiharkan `penolakan peperangan buat selama-lamanya' dalam perlembagaan barunya dan sebaliknya memberi tumpuan kepada pembangunan industri sebagai sebuah negara yang aman.

Kehebatan Jepun bangun daripada kemusnahan akibat perang adalah hasil daripada sikap positif mereka sendiri.

Pada era Meiji, para cerdik pandai telah mengemukakan idea pemodenan Jepun melalui penyerapan teknologi maju dari Barat di samping mengekalkan dan memelihara semangat kebangsaan.

Dari situlah kepandaian dunia Barat telah ditransformasikan dan disesuaikan dengan semangat dan masyarakat Jepun.

Masyarakat Jepun memang terkenal dengan sikap rajin dan menepati masa, malah mereka mudah untuk tidak mempercayai sesiapa yang malas atau tidak menepati masa.

Masyarakat Jepun juga cenderung mengikut kata sepakat kumpulan berbanding dengan pendapat sendiri, dan sikap itu membantu setiap individu bekerja sebagai satu kumpulan.

Mereka turut bekerja tanpa mengenal jemu bagi menyiapkan tanggungjawab yang diberi dan bersedia memberi perkhidmatan yang terbaik.

Sikap seperti inilah yang menjulang negara Jepun dan termasuk dalam 10 negara termaju di dunia.

Kadar celik huruf di negara itu juga hampir 100 peratus dan ia berpunca daripada kesedaran sejak di zaman Edo (1603-1867) lagi.

Pada masa itu anak-anak petani, saudagar dan tukang telah mula belajar di sekolah rendah swasta yang dikenali sebagai terakoya.

Pada masa kini, Jepun mengamalkan sistem persekolahan 6-3-3-4, iaitu enam tahun sekolah rendah, tiga tahun sekolah menengah rendah, tiga tahun sekolah menengah atas dan peringkat kolej atau universiti selama empat tahun.

Pendidikan wajib merangkumi sembilan tahun iaitu dari sekolah rendah hingga sekolah menengah rendah.

Kadar lepasan sekolah menengah rendah yang memasuki sekolah menengah atas ialah 96 peratus, dan kadar lepasan sekolah menengah atas yang memasuki kolej atau universiti ialah sekitar 50 peratus.

Sistem pendidikan adalah di bawah pengaruh kuat kerajaan pusat yang menanggung kos pendidikan wajib serta menyemak dan meluluskan buku-buku teks untuk semua peringkat sekolah. Pelajar menerima pendidikan sekolah rendah dan menengah rendah secara percuma sepenuhnya, termasuk buku teks.

Bagaimanapun, ibu bapa lazimnya akan membelanjakan sebahagian besar pendapatan keluarga untuk pendidikan anak-anak dengan menghantar ke kelas tuisyen atau mendapatkan guru peribadi.

Sebahagian besar ibu bapa terutama yang tinggal di bandar-bandar besar berharap untuk menghantar anak-anak mereka belajar di sekolah-sekolah yang terkemuka walaupun terpaksa menanggung yuran yang tinggi.

Di sekolah, para pelajar tidak terlepas daripada masalah disiplin termasuk gangguan di dalam kelas (tidak mendengar kata guru) dan ponteng. Ada juga yang lebih serius seperti membunuh diri akibat dibuli yang disebut ijime dalam bahasa Jepun.

Berbagai langkah telah dan sedang diambil untuk mengatasi masalah-masalah itu.

Sejak tahun 2002 kandungan buku teks sekolah rendah telah dikurangkan sebanyak 30 peratus dan pembelajaran bersepadu telah diperkenalkan dalam kurikulum sekolah.

Menerusi perubahan itu, pemerolehan ilmu pengetahuan dan kemahiran semata-mata telah diseimbangkan dengan kebolehan menaakul, membuat pertimbangan dan menyuarakan idea-idea individu supaya kanak-kanak dapat mengembangkan sepenuhnya kemanusiaan dan ketrampilan mereka.

Hari keempat

Kami menamatkan kelas bahasa Jepun yang telah diikuti selama dua jam setiap hari pada hari kedua, ketiga dan juga hari keempat dengan bergambar bersama-sama pengajar dan menghadiahkan beliau sebuah replika Menara Kembar Petronas.

Hadiah yang sama juga kami berikan kepada dua pensyarah universiti pada hari sebelumnya.

Dua kuliah pensyarah universiti itu memang berat dan sarat dengan pelbagai maklumat.

Pada hari keempat, kami belajar lagi tentang budaya dan masyarakat Jepun tetapi dalam suasana yang lebih santai.

Kali ini, kami mengikuti program yang dinamakan `Praktikal Bahasa Jepun bersama Sukarelawan dan Sukarelawati Jepun'.

Melaluinya kami berpeluang melawat ke beberapa tempat di sekitar Osaka, Kobe atau Kyoto bersama-sama belia Jepun sambil cuba mempraktikkan bahasa Jepun yang telah kami pelajari.

Selain untuk membiasakan para peserta bertutur dalam bahasa Jepun dengan para sukarela, kesempatan itu membolehkan kami `makan angin' sambil mengalami sendiri persekitaran masyarakat di tempat yang dikunjungi.

Para peserta telah dipecahkan kepada kumpulan yang kecil terdiri daripada seorang belia dan seorang atau dua orang peserta.

Setiap kumpulan diberi pilihan untuk melawat ke beberapa tempat yang telah ditentukan.

Pada 12 Jun hingga 7 Julai yang lalu sekumpulan 22 guru sekolah rendah telah mengikuti Program Persahabatan Belia Jepun-Asean 2005 yang dianjurkan oleh Japan International Cooperation Agency (JICA) dengan kerjasama Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA).

Program tersebut telah berlangsung selama tiga hari di Malaysia dan 23 hari di Jepun.

Ikutilah pengalaman penulis bersama mereka di sepanjang perjalanan.

Hari Pertama

Hari pertama program bermula dengan pendaftaran di Hotel Eastin di Petaling Jaya, Selangor.

Seramai 69 peserta yang terdiri daripada kakitangan jabatan dan agensi kerajaan telah mendaftarkan diri dalam tiga kumpulan, iaitu Pendidikan, Sumber Manusia dan Kewangan.

Setiap kumpulan terdiri daripada 23 orang peserta.

Program awal sebelum berlepas ke negara Jepun itu merupakan program orientasi selama tiga hari yang dikendalikan oleh Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) dengan bantuan ahli-ahli Persatuan Alumni Program Persahabatan Asean-Jepun (PAMAJA).

Para peserta diingatkan tentang matlamat program yang hendak dicapai serta kepentingan untuk menjaga peribadi memandangkan mereka akan menjadi `duta kecil' organisasi masing-masing ke Jepun.

Kami difahamkan bahawa program seperti itu telah berlangsung lebih 20 tahun sejak dasar pandang ke timur mula dilaksanakan pada 1983

Menurut ahli PAMAJA, Menet Saad, misi utama para peserta adalah untuk mempelajari dan memahami dengan maksud untuk `meniru' nilai-nilai positif orang Jepun dan budayanya seperti sikap dan ketaatan kepada kerja, menghormati masa dan lain-lain.

Hari tersebut juga adalah hari pertama para peserta belajar bahasa Jepun. Memandangkan waktu yang sangat singkat, pembelajaran hanya difokuskan kepada bahasa untuk berkomunikasi dengan menghafal ayat-ayat asas.

Tenaga pengajar bahasa Jepun adalah terdiri daripada pensyarah-pensyarah Universiti Teknologi Mara (UiTM).

Pada sebelah petangnya, para peserta yang baru hendak berkenalan antara satu sama lain itu terus diberikan tugasan yang pertama iaitu menyediakan buku biodata peserta setiap kumpulan untuk dijadikan cenderamata kepada pihak-pihak yang akan ditemui di Jepun nanti.

Tugasan kedua para peserta pula ialah menyediakan persembahan kebudayaan yang sesuai untuk dipersembahkan kepada rakyat Jepun.

Kumpulan Pendidikan telah memilih untuk mempersembahkan nyanyian koir dan tarian joget. Manakala Kumpulan Sumber Manusia dan Kewangan masing-masing bersedia dengan persembahan Tarian Pocho-pocho dan Adat Persandingan.

Hari pertama para peserta berakhir hingga lewat pagi. Semua kumpulan berlatih membuat persembahan masing-masing, ada yang sehingga pukul 2 pagi.

Hari kedua

Aktiviti hari kedua diteruskan dengan kelas bahasa.

Baru dua hari belajar, para peserta sudah diminta untuk memperkenalkan diri, negeri asal, pekerjaan, minat dan lain-lain dalam bahasa Jepun.

Para peserta juga kemudiannya didedahkan dengan adat musafir, iaitu bagaimana hendak mengerjakan amal ibadat ketika berada dalam keadaan musafir.

Pada sebelah petangnya, taklimat mengenai PAMAJA dan JICA diadakan.

PAMAJA merupakan persatuan yang dianggotai oleh bekas peserta yang pernah mengikuti program ke Jepun sebelum ini.

Ia aktif membantu pihak JPA dan JICA dalam aktiviti-aktiviti sukarelawan yang melibatkan kerjasama antarabangsa.

Manakala JICA pula yang telah ditubuhkan pada 1974 sebagai satu institusi khas Kerajaan Jepun untuk melaksanakan kerjasama teknikal Jepun dengan negara-negara membangun.

Menerusi pelbagai kaedah, JICA telah menyokong pembangunan sumber manusia dan sosio-ekonomi negara-negara tersebut.

JICA yang bertindak sebagai jambatan menghubungkan rakyat Jepun dengan negara-negara membangun, akan mempertingkatkan kerjasama menerusi perkongsian pengetahuan dan pengalaman.

Wakil JICA Malaysia, Tanaka telah mengalu-alukan penyertaan peserta dan berharap program tersebut dimanfaatkan sebaiknya.

Pada petang hari kedua, majlis `Hi-Tea' telah diadakan dan kesemua kumpulan telah membuat persembahan masing-masing di hadapan wakil-wakil JICA Malaysia dan pegawai-pegawai dari JPA, walaupun mereka hanya baru berlatih sehari sahaja.

Pada sebelah malamnya, latihan memantapkan persembahan diteruskan demi mempamerkan hasil yang terbaik dalam masa yang singkat apabila berlepas ke Jepun nanti.

Hari ketiga

Hari terakhir di Malaysia sebelum berlepas, dimulakan dengan seminar kebudayaan Jepun yang disampaikan oleh Pensyarah UiTM, Mohd Hassan Awang Boon.

Beliau memberi taklimat tentang apa yang akan dihadapi dan ditemui apabila tiba dalam masyarakat Jepun.

Aktiviti di hotel tersebut tamat pada tengahari dengan ucapan ringkas daripada wakil PAMAJA dan JPA.

Pada sebelah petangnya, para peserta mempunyai sedikit masa untuk mencari kelengkapan yang diperlukan termasuk cenderamata untuk rakan-rakan baru yang akan ditemui di Jepun nanti.

Sepanjang tiga hari program persediaan yang diikuti, bertujuan menyediakan minda para peserta agar dapat memanfaatkan segala ilmu dan pengalaman yang akan ditempuhi nanti.

Malam itu, 69 peserta Malaysia berlepas ke negara matahari terbit itu dengan menaiki penerbangan Japan Airlines JL722.

U n i v e r s i t i  U t a r a  M a l a y s i a
06010 UUM Sintok, 
Kedah Darul Aman,
MALAYSIA